Cultuur, kunst & architectuur in Leiden

Leiden is anders. Waar het historische centrum van veel steden vooral een decor voor toeristen is, leeft het verleden in Leiden gewoon mee. Studenten fietsen langs eeuwenoude gevels, achter een onopvallende poort vind je een stil hofje en om de hoek hangt een vroege Rembrandt aan de muur. Cultuurliefhebbers, opgelet: wij nemen je mee langs de mooiste culturele highlights van de sleutelstad!

Architectuur in Leiden

Leiden is compact, maar wat een verhalen! Bijna elke straat neemt je mee terug in de tijd.

Het Rapenburg en het Academiegebouw

Het Rapenburg wordt vaak de mooiste gracht van Nederland genoemd. En als je er eenmaal langs slentert, snap je waarom. Hier staat het Academiegebouw van de Universiteit Leiden, de oudste universiteit van ons land, opgericht in 1575. Binnen vind je het beroemde Zweetkamertje, waar afgestudeerden hun naam op de muur zetten. Tussen die handtekeningen staan namen als Winston Churchill, Nelson Mandela en koning Willem-Alexander. Nieuwsgierig? Op hetzweetkamertje.nl kun je de muren online bekijken.

De Pieterskerk

De imposante Pieterskerk heeft ruim 900 jaar geschiedenis en is tegenwoordig eigenlijk een museum op zich. In de voormalige doopkapel ontdek je het verhaal van de Pilgrims, de Engelse vluchtelingen die vanuit Leiden naar Amerika vertrokken. Ook schilder Jan Steen ligt hier begraven, in het familiegraf bij het koor. Kijk zeker even naar zijn grafsteen!

De Burcht van Leiden

Klim de trappen op naar de Burcht van Leiden, een middeleeuwse burcht op een kunstmatige heuvel die zelfs ouder is dan de stad zelf. Bovenaan wandel je over de ronde muur en kijk je uit over de daken van Leiden. Sinds 1651 is de Burcht een stadspark, en het mooiste? De toegang is gratis.

De Leidse hofjes

Wie Leiden zegt, zegt hofjes. Deze verborgen binnentuinen met huisjes eromheen werden ooit gebouwd om armen en ouderen onderdak te bieden. Vroeger telde de stad er zo’n 200, nu zijn er nog 36 over. Het oudste is het Jeruzalemshof uit 1467. Neem ook een kijkje in het Jean Pesijnhofje vlak bij de Pieterskerk, dat je via een poort aan de Kloksteeg binnenloopt, of in het Sint Anna Aalmoezeniershuis met zijn eigen kapel. Wil je ze allemaal zien? Bij de VVV koop je een hofjeswandeling van zo’n 5 kilometer.

Goed om te weten: in de hofjes wonen nog steeds mensen. Loop dus rustig, praat zachtjes en zet je fiets buiten de poort.

Leiden als Rembrandtstad

Wist je dat Rembrandt van Rijn in 1606 in Leiden werd geboren? Hier groeide hij op en zette hij zijn eerste stappen als schilder, voordat hij naar Amsterdam vertrok. Zijn geboortehuis bij de Weddesteeg bestaat helaas niet meer, maar de plek kun je nog altijd bezoeken. Aan de Langebrug vind je de Young Rembrandt Studio, in het pand waar hij les kreeg van zijn eerste leermeester Jacob van Swanenburgh.

Wil je in zijn voetsporen treden? Loop dan de Rembrandtroute, een wandeling van zo’n 5 kilometer langs alle plekken uit zijn Leidse jaren. Het routeboekje haal je bij de VVV aan de Stationsweg. En in juli, rond zijn verjaardag, zijn er de Leidse Rembrandt Dagen. Dan verandert de buurt rond de Pieterskerk in een 17e-eeuws decor, vol acteurs en figuranten. Alsof je zo in een schilderij stapt!

De Leidse musea

Leiden heeft verrassend veel musea voor zo’n compacte stad. Dit zijn onze favorieten.

Museum De Lakenhal

Museum De Lakenhal aan de Oude Singel is hét museum voor kunst en geschiedenis van Leiden. Hier hangt de Brillenverkoper uit ongeveer 1624, het vroegst bekende werk van Rembrandt. Ook kun je er werk zien van zijn eerste leerling, de Leidse fijnschilder Gerrit Dou. Tot en met 29 maart 2027 loopt bovendien de tentoonstelling Tuin der lusten, over de bloeiende zeventiende eeuw. Na afloop strijk je neer in Café Laken.

Rijksmuseum van Oudheden

In het Rijksmuseum van Oudheden aan het Rapenburg reis je duizenden jaren terug in de tijd. Mummiekisten, Romeinse ruiterhelmen en Griekse beelden: je kijkt je ogen uit. Het absolute hoogtepunt is de Tempel van Taffeh, een echte Egyptische tempel midden in het museum. Extra tip: op donderdagavond is het museum open tot 22.00 uur.

Wereldmuseum Leiden

Het vroegere Museum Volkenkunde heet sinds 2023 Wereldmuseum Leiden. Op vijf minuten lopen van het station maak je hier een wereldreis langs collecties uit onder meer Japan, China, Indonesië, Afrika en Oceanië. Een van de blikvangers is een Māori-oorlogskano.

Rijksmuseum Boerhaave

Wetenschap kan ook heel leuk zijn! In Rijksmuseum Boerhaave, het nationale museum voor de geschiedenis van wetenschap en geneeskunde, ontdek je bijzondere instrumenten en uitvindingen. Dankzij de vele interactieve onderdelen is het een plek waar zowel nieuwsgierige volwassenen als kinderen zich prima vermaken.

Festivals en culturele evenementen

In Leiden is het hele jaar door wel iets te beleven. Deze evenementen wil je niet missen.

3 October: Leidens Ontzet

Het grootste feest van de stad! Elk jaar viert Leiden op 3 oktober dat de stad in 1574 werd bevrijd van het Spaanse beleg. Op de avond van 2 oktober eet je hutspot op de Hooglandse Kerkgracht, en op de vroege ochtend van 3 oktober wordt bij de Waag haring met wittebrood uitgedeeld. Daarnaast zijn er optochten, een kermis en vuurwerk. Kijk voor het programma op 3october.nl.

Hofjesfestival

Met Pinksteren gaan de poorten van de Leidse hofjes open voor het Hofjesfestival. De stille binnentuinen veranderen dan in sfeervolle podia voor jazz, klassiek, blues en voorstellingen voor kinderen. Wat een plek voor een concert!

Leidse Blues & Jazzweek

In januari brengt de Leidse Blues & Jazzweek een week lang livemuziek naar de binnenstad. Je hoort optredens in cafés, restaurants en concertzalen, en tijdens de jazzkroegentocht trek je van podium naar podium. Een heerlijke manier om de donkerste maand van het jaar door te komen!

Kunstroute Leiden

Zin om kunstenaars aan het werk te zien? Tijdens de Kunstroute Leiden openen kunstenaars hun ateliers en exposeren ze op verrassende plekken in de stad. Zo kun je rechtstreeks bij de maker iets moois op de kop tikken.

Credits foto’s: OpstapmetLisa en Canva.com